Niewiele zostało dziś urządzeń z lat trzydziestych ubiegłego wieku, które byłyby wykorzystywane do dziś w absolutnie niezmienionej formie. Jedną z nich jest E-6B. Pod tą enigmatyczną nazwą kryje się kalkulator wykorzystywany w lotnictwie. Mimo całego postępu technicznego, mimo smartfonów taktowanych gigahercowymi zegarami i komputerów, nadal używa się tego cuda techniki:

Jest to kalkulator wykorzystujący suwak logarytmiczny do mnożenia i dzielenia, wyposażony w znaczniki najczęściej stosowanych miar anglosaskich i metrycznych oraz nomogramy, o których dalej. Przeliczenie z Celsiusza na Fahrenheita i odwrotnie wykonuje się natychmiast i bezbłędnie, to samo dotyczy galonów i litrów, a także mil i kilometrów. Jest to także świetne narzędzie do obliczeń czas-dystans-prędkość. Gdy jechałem busem do Wrocławia na konferencję Wolność i Bezpieczeństwo, właśnie za pomocą suwaka z E-6B, prostej mapy i zegarka mogłem oszacować godzinę przyjazdu. Za pomocą E-6B szacuje się również zużycie paliwa.

Do czego suwak logarytmiczny i nomogram może się komuś przydać?
Działa szybko, nie potrzebuje zasilania, obliczenia polegające na wielokrotnym mnożeniu przez tę samą wartość wykonuje się natychmiast. Można go obsłużyć jedną ręką. Ponadto uczy szacowania rzędu wielkości wyników. Umożliwia także proste wykonywanie specjalizowanych obliczeń. Na odwrocie E-6B jest przyrząd z nomogramami służącymi do obliczania poprawki kursu na wiatr oraz prędkości względem ziemi.

Na zdjęciu E-6B w wykonaniu firmy Jeppesen, powszechnie używany przez adeptów sztuki latania i nadal noszony przez zawodowych pilotów.
Chociaż obliczenia matematyczne są proste, o wiele szybciej można je wykonać za pomocą E-6B niż wykorzystując popularny kalkulator programowalny CITIZEN ERP-145, radziecki Elektronika MK61 czy legendarny HP-15c. Niższa dokładność nie ma znaczenia.
Oto te obliczenia:

to na prędkość względem ziemi, a to:

poprawka kursu, by uwzględnić wiatr.

Tak na marginesie – E-6B trafił nawet do filmu. Pamiętacie ten kadr?

Spock oblicza właśnie czas do zderzenia Enterprise z planetą, czyli typowe zagadnienie czas-szybkość-odległość. E-6B do tego się świetnie nadaje. Tutaj jest emulator E-6B napisany w Javie.
Warto spróbować. Czy zawsze potrzebujemy dokładności do pięciu cyfr po przecinku?